Zeitgeist ! Zamanin ruhlar alemi !

Her ne kadar uzun suredir kendi adima hicbir entellektuel yatirim yapamasam da suan ki toplumsa ve siyasal duzen ile ilgili kisisel birkac teori gelistirmistim. Bu teorilerimden biri de, daha once birkac postta da azcok deginmistim, insanligin suanki durumlarina uretebilecegi radikal alternatifler uzerineydi. Toplumlarin gidisatlari her zaman guce sahip olan, varlikli insanlar tarafindan belirleniyor ve olabilecek bir cikisin da onlarin isteklerinin degismesi ile saglanacagini dusunuyorum. Bunu en tipik ornegi burjuvazinin yaptigi Fransiz Devrimidir. Insanlik tarihindeki butun buyuk donusumler bir sekilde guc sahibi insanlarinrahatsizliklarinda hareket almislardir, cogunluk bu donusumlerin halk tabanli olduguna inansa da. Ben buna komunist devrimi bile dahil edebilirim. Rusya daki bu devrim oyle bir zamanlama ile yapilmistir ki, tam dunya somurulecek ulkeleri tekrar paylasirken, butun dogu avrupali, kisaca ortodoks hiristiyan toplululklar bir anda bu paylasimin disinda kalivermistir. Daha sanayilesememis bu ulkelerde isci
devrimi gerceklesmistir. Yaklasik yetmis yil boyunca bu ulkeler yerlerinde sayarken de Avrupa ve Amerika coktan alabileceklerini almistir. Tam da yeni pazarlara ihtiyac duyuldugu anda bu komunist sistemler cozuluvermistir. Aradakalan Turkiye gibi ulkeler de, bir taraftan korkuyu, diger taraftan da baskiyi dengeleme ugrasinda oldugu yerde saymistir. Aslinda burada kapitalist ulkeler iki defa
kazancli cikmistir. Ikinci dunya savasi kismi da baska bir posta kalsin...

Ve simdi ilerlemenin tek olcutu teknoloji olmus durumda. Yasamini garanti altina almak uzerine kurulmus butun devlet yapilari etkisiz kalmis, yerine en rahat sekilde yasamaya, daha dogrusu teknoloji ve paraya sahip olmaya dayali bir sisteme yer acmis bulunuyor. Ama bu dunya herkesi besleyecek kapasiteye sahip degil. Eger butun cinliler, hintliler araba sahibi olacak, herbiri gunde yarim kilo et yiyecek olsa, dunya kime yetebilir ki? Suan bile buyuk bir endise yaratmistir, cesitli global cevresel sorunlar.

Asil ironi de burada ortaya cikiyor zaten. Normalde varlikli insanlar ile digerleri izole edildikleri kalelerle, devasa duvarli evlerle, yada ulke sinirlari ile sorunsuz yasayabildiler. Ve globallesme... Globallesme oyle bir boyute geldi ki, sinirli kaynaklar nedeniyle artik yine varlikli insanlarla ayni sofrada oturuyor duruma geldik. Dunya varliklari yetersiz ve biz ayni degerli havayi soluyup, ayni degerli suyu iciyoruz. Eger onlar da dunya zenginlikleriyle ayni sekilde kit kanaat gecinmek zrunda olacaksa fark nerede kaldi ki?

Sorun da burada basliyor zaten. Cok paraya sahip olmak da artik yeterli degil. Dunya zenginliklerinin de korunmasi gerekir. Bu guc para disinda baska seceneklere yonelmedigi durumda, paraya sahip olmak hicbirsey ifade etmeyecek...Yuarida anlattigim kismi, ileriki postlarda daha da detaylandiracagim.

Zeitgeist filminin ilk kismini gecen yil seyretmistim. Azcok bildigimiz seylerin guzel bir sekilde yapilandirilmis, ve cok profesyonelce hazirlanmis bir ozeti... Durumu zaten bilenler icin iyi bir tasnif, bilmeyenler icin de arkadas sohbetlerinde yeni dunya kesfi yapilmiscasina anlatilacak bir calisma. Bu filmin ardindan benim dusundugum ise, bu belgesel ile nereye varilmak istedigi idi.

Ve dun Zeitgeist in Addendion eklentisini seyredebildim. Ilk iki bolumunu seyrederken bir taraftan kendi adima mutlu oldum, bir taraftan da konuyu nereye baglayacaklari ile ilgili acayip meraklandim. Bir belgesel seyrediyorumdu ve o bana hicbir kaynaga dayanmayan, gozlemlerimle yarattigim teorimi acikliyordu.. Megaloman degilim ama hos tabi..

Ve filmin son bolum geldiginde artik her sey cozulmustu. Bu bolum suanki kapitalist sisteme getirilecek alternatiflerden bahsediyordu. Onlarin gordugu cozum dunya kaynaklarinin kullanimi uzerine getirdikleri teori di. Sinirsiz teknolojik ilerlemeden bahsediyorlar, ki bu sirada da dunya kaynaklari sinirsiz sekilde insanlarin hizmetinde olacak. Insanligin butun yatirimi teknoloji uzerine olacak, ki sadece teknoloji insanlara aradigi ve ihtiyac duydugu guzel yasami verebilecek. Tabii ki hicbir aciklama da getirmiyorlar, butun bu dunya nufusu ayni teknolojiye sahip olursa dunya kaynaklari yeterli olur mu? Bu kayanaklar kim ne sekilde sahip olacak, dagitimi ve kontrolu kimde olacak? Insanlarin yaptigi butun isler otomasyona donerse insanlarin islevi ne olacak? Bugunki teknoloji yuz yil oncesine kadar muazzam ilerledi ama nicin suan eskisine oranla cok daha fazla isgucune ihtiyac var? Bir kisim insanlar teknoloji gelistirirken diger insanlar ne yapacak? Bu sorular ve benzerleri hep acik kaliyor. Ama iyi bir izlenim oldu benim icin, gormek amaciyla, guc sahibi varlikli insanlar yonunu ne tarafa cevirmis ve gelecek yirmi yilda nasil bir yone suruklenecegiz. Bu kadar sert bir kapitalist sistem elestirisi dogal olarak yine gucluler tarafindan gelebilecektir. Simdi onlarin savasini seyretmeye hazir olalim, sokaklarda da bizler olacagiz ya, aman ne guzel ne guzel, devrim yapacagiz.